ademen

Een belangrijk onderdeel van de Reichaanse georiënteerde therapieën

NEO-REICHIAANS ADEMWERK

Gevoelens zijn we gaan verdringen, omdat we als kind ooit te angstig waren om ze te uiten. De situatie was daardoor te pijnlijk en te bedreigend. Zowel gevoelens als woede, verdriet, verlangen en genot, als deze angst gingen we buiten ons bewustzijn houden door onze adem in te houden. In het lichaam ontstonden zo blokkades. De angst werd onbewust, samen met het betreffende gevoel, vastgehouden in verhardingen en vernauwingen op speciale plaatsen in het lichaam. Wilhelm Reich (1896-1957) noemde deze vernauwingen 'pantser-ringen', omdat ze ons als een pantser beschermden tegen deze angst en dreiging. De vrije en natuurlijke adembeweging, die als een golf door het lichaam gaat, wordt door deze verschillende blokkades tegengehouden. We ontwikkelden zo een adempatroon alsof er een voortdurende noodsituatie heerst. Men ervaart daarbij benauwdheid, energieloosheid en depressiviteit, maar ook spanning, opgejaagdheid en geïrriteerdheid. Spontaan openstaan in het 'hier-en-nu' en echt genieten zijn dan vrijwel uitgesloten. In het Neo-Reichiaans Ademwerk wordt systematisch door middel van verschillende aanrakingen aan de adembeweging gewerkt. De blokkades worden zo verzacht en afgebroken, waardoor het natuurlijke en spontane adempatroon zich weer kan herstellen. Verdrongen gevoelens en lichamelijke spanning komen daarbij tot ontlading

Reich ontdekte een beperkte of  gestoorde ademhaling bij veel van zijn cliënten. Vanaf het moment dat Reich de aandacht had gevestigd op het belang van deze ademhaling voor de energie- en gevoelsstroom, heeft  het onderzoeken van het ademhalingspatroon een belangrijke plaats in de therapie ingenomen. 

 

Elke neurotische persoonlijkheid kent in meerdere of mindere mate, een gestoorde ademhaling, wegens de chronische inademings- houding en abdominale spanning, die beide de "plexus solaris" bedrukken De ademhaling is steeds zwak en ingesnoerd.

De functie van de zwakke ademhaling is reductie van angst. Wanneer de ademhaling wordt gereduceerd, vermindert de opname van zuurstof. Op die manier wordt minder energie geproduceerd, zodat de (enge) vegetatieve impulsen minder intens zijn en dus gemakkelijker te beheersen. De afgeremde inademing heeft dus de biologische functie de energie te verminderen zodat de 'angstproductie' afneemt. De permanente druk van de ingehouden adem op de plexus solaris is eveneens een neurotisch mechanisme om de beweging en het voelen af te snijden.

Er is ook geen enkel neurotisch individu, dat geen overspanning in de buik vertoont. Deze spanning heeft eveneens de functie druk uit te oefenen op de plexus solaris.

Ideaal is een ontspannen structuur waarbij de borst, het middenrif en de buik bij de in- en uitademing als een eenheid bewegen. ademsessies De basis van een reichiaans leerklimaat

 

Oefening 

Besteed een moment aandacht aan hoe jij je voelt en en aan de manier waarop je ademt; terwijl je het bovenstaande hebt gelezen, heb je jezelf waarschijnlijk gespannen gemaakt om weerstand te bieden aan de gevoelens die deze ideeën in je hebben losgemaakt.

Richt dus eerst je aandacht op je buik en op je middenrif - op het gebied boven en beneden je navel. Beweegt het zacht op en neer met je ademhaling, of houdt je het stijf? Kun je het doelbewust ontspannen, en die spanning loslaten - eventueel met behulp van een zucht of gegrom? Ga ook na of je borst beweegt terwijl je ademhaalt - en gelijktijdig met je buik op en/of kaak gespannen.

Probeer ze te ontspannen, en het gevoel te ondergaan dat zij vasthouden. Geef jezelf de toestemming gemakkelijk en volledig adem te halen; kijk alleen maar in welk lichaamsdeel je eventueel gevoelens vasthoudt, en weke gedachten je gevoelsstroom onderbreken. Probeer je tijdens het verder lezen regelmatig bewust te worden van je ademhaling en lichaamsgevoel.

 

In de Reichiaanse therapie wordt geprobeerd een veilige sfeer te creëren waarin men zichzelf kan zijn, opdat men zich de dingen eigen kan maken. Met o.a. bioenergetische stressoefeningen en een ademsessie wordt de cliënt uitgenodigd tot het durven ophalen van vergeten en bevroren emoties; daar expressie aan te geven en er naar te kijken, zodat de oude, in het 'hier en nu' misplaatste angst, controle en blokkerende houding uiteindelijk kan worden losgelaten. Je zou het zo kunnen zeggen: "Op het moment, dat men deze voelbare emoties en de belemmerende stem van het superego meer kent en weet wat ze betekenen , houden ze de cliënt niet meer gevangen". Men kan ze dan gaan beheren. Dat is iets anders dan onderdrukken en beheersen; de emotionaliteit wordt dan iets dat weer in eigen beheer is.

 

 

De Ademsessie

In een ademsessie gaat men op een intensieve manier ademen. Anders ademen en meer ademen. Meer ademen betekent meer leven, hoe meer men ademt, hoe meer de levendigheid toeneemt. Bij deze intensievere manier van ademen wordt de in- en de uitademing verbonden; zonder een adempauze. Het heilzame effect is dat de linker hersenhelft, waar het denken, logica en de controle door het superego is gelokaliseerd, zijn controle vermindert. Daardoor komen ervaringen uit het onderbewuste naar boven, ervaringen waar men zich niet meer bewust van was. 

Dat kan bij heel diepe en verdrongen emoties doen uitkomen en bij bepaalde blokkades in de houding en het lichaam. Bij verkrampingen in de benen, of in de maagstreek, het middenrif enz. Het brengt ons vaak bij onbewuste emoties, die een rol spelen in het gedrag van alledag, maar waarvan men zich geen enkele weet meer had.

Emoties en gevoelens worden vaak als synoniemen van elkaar gebruikt. in de Reichiaanse georiënteerde therapie wordt echter een duidelijk onderscheid gemaakt. 

De ervaring leert, dat men niet bij het echte voelen kan komen als er een angst bestaat om bepaalde specifieke emoties tot spontane expressie te brengen. Het voelen ligt als het ware achter deze emotionele lading.

We kunnen de ene emotie als minder prettig en de andere als heel erg prettig ervaren, maar eigenlijk zijn er geen negatieve of positieve emoties. Een ademsessie hoeft niet perse nare emoties op te roepen. Het biedt ook de mogelijkheid bij fundamentele gevoelens van ontspanning of bij een sterk gevoel van vrijheid te komen. Dit kan van belangrijke betekenis voor iemand zijn. Het is bijna altijd het moment, dat er geen enkele emotie wordt vastgehouden. 

In het begin gaat men door kwaadheid, verdriet, angst, plezier, alweer kwaadheid, en dat herhaalt zich en herhaalt zich. De emoties laten komen en weer laten gaan zonder bestraffende tussenkomst van het superego: er komt een stuk boosheid en je laat het door je heen gaan en voorbij trekken, er komt verdriet en je laat het verdriet toe, je moet lachen en je lacht, er komt ineens een angst op en je laat ook dat toe, en je rolt weer naar het volgende. Als dat zo een aantal keren gebeurt, merk je ineens een immense vrijheid en een heel verbonden gevoel. Zoiets van alles is eigenlijk okay.

De geblokkeerde expressie zorgt er voor, dat men telkens weer op een bepaalde manier handelt. Dit  om de herbeving van de oude pijn te voorkomen, In een Reichiaanse ademsessie kan het dan ook zijn, dat door een bepaalde klank in  stem of muziek, die , met vroegere gebeurtenissen verbonden pijn, weer bewust in de 'hier en nu' situatie wordt voelt. Die emoties beleven we dus min of meer opnieuw. 

Tegelijkertijd kunnen we dan ook zien, dat we niet meer dat kleine jongetje of meisje zijn, of dat de situatie van nu niet meer dezelfde is als de situatie van toen. Dat er niet meer op die oude manier op hoeft te worden gereageerd. Een mogelijkheid om afscheid te nemen van zo'n oude en afgeschermde emotie en de helderheid om te kiezen voor een ander en meer bij de situatie behorend, adequaat gedrag. 

Het kan zijn dat we daarbij in het begin dan soms 'ons hoofd stoten'. Een kind dat leert lopen gaat ook eerst kruipen en dan staan en dan lopen en valt ook nog diverse keren. Belangrijk is dat we iedere keer opnieuw weten, dat we weer kunnen opstaan.

 

Valkuil 

Bij dit Reichiaanse werk dreigt telkens weer  een belangrijke valkuil. Het uiten van emoties op zich is namelijk niet het doel. Sommige cliënten kunnen dat zelfs schijnbaar heel goed. Een expressief kunstenaar bijvoorbeeld, zal zich zogenaamd gemakkelijker, spontaan en creatief gaan uiten. maar dat hoeft niet te betekenen, dat deze meer 'geroutineerde' cliënten ook hun oorspronkelijke zelf in de therapie tot expressie brengen. Als men neurotisch is, kan geroutineerde creatieve expressie ook een uiting van de neurose zelf zijn of het onvermogen om energetische lading te kunnen verdragen.  

Fred Scholte

 

 

 

 

 

Pokeren met het geheugen

een artikel uit de Volkskrant vn 5 juni 2000

Het is vaak simpel valse herinneringen bij mensen op te wekken, ontdekte Elizabeth Loftus. Vrouwen die pas vele jaren na dato beschuldigingen uiten over seksueel misbruik, zijn dan ook doorgaans misleid door hun therapeut.

Ik ben zeker fanatiek als het gaat om mensen die vals zijn beschuldigd. Dat heeft niets te maken met mijn wetenschappelijke werk, maar met mijn gevoel voor rechtvaardigheid. En ik heb nog nooit zoveel mensen gezien voor wier onschuld ik n huis zou verwedden. Er verschijnt een felle blik in de - door een opkomende verkoudheid - waterige ogen van Elizabeth Loftus. Toch is de hoogleraar psychologie en recht aan de Universiteit van Washington Seattle een aimabele vrouw. Bij toeval is ze gegrepen door een zeer controversieel onderwerp: de hervonden herinnering. Volle zalen trekt Loftus, zoals vorige week vrijdag op de Vrije Universiteit Amsterdam. Na haar lezingen over de betrouwbaarheid van het menselijk geheugen en het gemak waarmee daarin; valse herinneringen kunnen worden geplant, zijn de discussies meestal heftig. Niet zozeer vanwege de wetenschap 

Loftus is een autoriteit, maar vooral wegens de consequenties die het heeft als zulke in het geheugen geplante zaadjes uitgroeien tot boomsterke herinneringen. Vele honderden rechtszaken zijn gevoerd op basis van iemands verdrongen herinneringen die hervonden werden tijdens psychotherapie. Herinneringen waaruit blijkt dat de slachtoffers meesta1 vrouwen - in hun vroege jeugd weel werden misbruikt of moesten deelnemen aan satanische rituelen. Soms gingen die hervonden herinneringen terug tot gebeurtenissen van vlak na de geboorte. Verdringing van pijnlijke en traumatische ervaringen is sinds Freud een geaccepteerd verschijnsel. 

Toen Loftus echter de literatuur in dook, was er geen enkel wetenschappelijk bewijs voor te vinden, laat staan voor het weer terughalen van verdrongen herinneringen. Wat niet wil zeggen dat er geen perioden in je leven zijn dat je liever niet herinnerd wilt worden aan ervaringen die confronterend zijn', stelt Loftus. Maar in geen enkele van ruim veertig wetenschappelijke studies blijken verloren herinneringen aantoonbaar.' Integendeel. Er komt juist steeds meer bewijs voor het bestaan van lesechte herinneringen aan gebeurtenissen die nooit hebben plaatsgevonden. En voor het gemak waarmee mensen hun herinnering laten beïnvloeden, bijvoorbeeld alleen al door een suggestieve manier van vragen. Loftus raakte daar in de jaren zeventig betrokken toen ze aan een nicht in de advocatuur enthousiast vertelde over haar experimenten als aankomend psycholoog. '1k had gevonden dat proefpersonen 250 milliseconde sneller het antwoord geven op de vraag: "Noem een dier dat klein is" dan op de vraag: "Noem een klein dier". "En wat heeft dat gekost?", vroeg mijn nicht. . 

  

 

Mens kan met opzet vergeten

Volkskrant 17 maart 2001

Na meer dan honderd jaar krijgt Sigmund Freud misschien toch nog gelijk met zijn theorie dat ongewenste herinneringen 'onderdruid' kunnen worden. Onderzoekers van de universiteit van Oregon hebben aangetoond dat mensen bewust bepaalde herinneringen kunnen vergeten.
In hun artikel in Nature van 15 maart beschrijven de Amerikaanse psychologen Michael Anderson en Collin Green een experiment met 32 studenten, die ze vroegen om paren van twee ongerelateerde woorden te onthouden, zoals 'beproeving' en 'kakkerlak'. Vervolgens werd een aantal deelnemers gevraagd om, bij bet horen van het ene woord, het andere bewust te vergeten. Later bleek dat deze studenten het tweede woord vaker vergeten waren dan studenten die de vraag niet was gesteld.
Het is de eerste keer dat de 'repressie' van herinneringen in een Iaboratoriumsituatie is aangetoond. De theorie van Freud is altijd controversieel geweest omdat hij zijn onderzoek niet op wetenschappelijke wijze zou hebben uitgevoerd.

Uit de Volkskrant 17 maart 2001

 

 

Ze adviseerde mij iets te onderzoeken waar ze in de rechtszaal iets aan had. Loftus nam de raad ter harte en verschoof haar aandacht naar geheugen en getuigenverklaringen.Daarbij bleek dat het bijvoorbeeld uitmaakt of getuigen van een verkeersongeluk gevraagd wordt of ze een kapot achterlicht zagen of het kapotte achterlicht. En getuigen die moeten schatten hoe hard de auto reed toen hij op de andere klapte, komen met hogere snelheden dan zij die een neutralere vraag krijgen. Toen Loftus echter de literatuur in dook, was er geen enkel wetenschappelijk bewijs voor te vinden, laat staan voor het weer terughalen van verdrongen herinneringen. Wat niet wil zeggen dat er geen perioden in je leven zijn dat je liever niet herinnerd wilt worden aan ervaringen die confronterend zijn', stelt Loftus. Maar in geen enkele van ruim veertig wetenschappelijke studies blijken verloren herinneringen aantoonbaar.' Integendeel. Er komt juist steeds meer bewijs voor het bestaan van lesechte herinneringen aan gebeurtenissen die nooit hebben plaatsgevonden. En voor het gemak waarmee mensen hun herinnering laten beïnvloeden, bijvoorbeeld alleen al door een suggestieve manier van vragen. Loftus raakte daar in de jaren zeventig betrokken toen ze aan een nicht in de advocatuur enthousiast vertelde over haar experimenten als aankomend psycholoog. '1k had gevonden dat proefpersonen 250 milliseconde sneller het antwoord geven op de vraag: "Noem een dier dat klein is" dan op de vraag: "Noem een klein dier". "En wat heeft dat gekost?", vroeg mijn nicht. Ze adviseerde mij iets te onderzoeken waar ze in de rechtszaal iets aan had. Loftus nam de raad ter harte en verschoof haar aandacht naar geheugen en getuigenverklaringen. Daarbij bleek dat het bijvoorbeeld uitmaakt of getuigen van een verkeersongeluk gevraagd wordt of ze een kapot achterlicht zagen of het kapotte achterlicht. En getuigen die moeten schatten hoe hard de auto reed toen hij op de andere klapte, komen met hogere snelheden dan zij die een neutralere vraag krijgen. 

Door haar werk raakte Loftus als getuige-deskundige betrokken bij honderden rechtszaken, een zelfde positie als die van de Leidse hoogleraar dr.Willem Wagenaar in Nederland. Bekend werd Loftus toen ze in 1990 werd gevraagd als deskundige in de zaak-Franklin. Daarin beschuldigde een vrouw haar vader van moord op haar vriendinnetje, twintig jaar eerder.

Loftus: Ze had herinneringen aan die gebeurtenis van toen ze 8 jaar oud was. Die waren pas naar boven gekomen toen ze bij een psychotherapeut in behandeling was. De vader werd op basis daarvan veroordeeld, wat uniek was. In de jaren daarna sleepten veel meer vrouwen anderen voor de rechter door hun hervonden herinnering aan seksueel misbruik toen ze kinderen, zelfs baby's waren. Hoewel herinneringen van voor je tweede jaar onmogelijk zijn. 

In veel Amerikaanse staten werd de verjaringstermijn voor schadevergoeding voor seksuele delicten opgeheven, als je claimde dat je herinneringen waren verdrongen. Er werd zelfs een 90-jarige man voor de rechter gedaagd door een 60-jarige vrouw vanwege seksueel misbruik dat 57 jaar eerder had plaatsgevonden. De beschuldigingen werden steeds bizarder: van satanische rituelen met baby's tot gedwongen seks met de hond van de familie. Loftus geloofde er allemaal geen biet van en breidde haar psychologische experimenten uit naar het inplanten van een herinnering in het geheugen van mensen erg gemakkelijk te gaan. 

Een techniek als 'geleide fantasie waarbij mensen zich een bepaalde situatie inbeelden, scoort hoog. 20 tot 25 procent van de mensen herinnert zich daarmee ongelukken of nare ervaringen uit de jeugd die echter nooit plaats hebben gevonden. Zelfs aanvankelijk ontkende gebeurtenissen blijkt men zich na een eenvoudig inbeeldingexperiment later toch te herinneren. Loftus experimenteerde ook met droomuitlegger Doctor Lombardo. Deze radiotherapeut gaf, in opdracht van Loftus, aan dromen van nietsvermoedende proefpersonen een betekenis die aanvankelijk geen aansluiting vond in hun eigen herinnering. Maar enkele weken later werden de 'ingefluisterde' belevenissen door de proefpersonen als eigen herinnering gemeld. Het is fascinerend te zien hoe sterk het inprentende effect voor valse herinneringen is', zegt Loftus. 'We onderzoeken nu wanneer het ingeplante zaadje ontspruit en uitgroeit tot een stevige, valse herinnering. Het lijkt erop dat dit al enige dagen na de inplanting gebeurt

Hypnose is al langer berucht vanwege het opwekken van valse herinneringen. Droomuitlegging en geleide fantasie blijken echter ook krachtig. En groepstherapie', vult Loftus aan. ~Dat is een vruchtbare bron voor het kweken van valse herinneringen omdat men daarbij veel herkenning bij elkaar vindt. Het is memory-poker: ik accepteer jouw herinnering en verhoog die met de mime. 

Van groepstherapie met Vietnam-veteranen is bekend dat ze soms eigen herinneringen vertellen die ze eerder van andere veteranen in de therapie hoorden. Psychotherapeuten moeten daarom extreem voorzichtig zi]n, waarschuwt Loftus, want het aannemen van valse herinneringen kan zeer ver gaan. 'We hebben zelfs bemand zich laten herinneren een kikker te hebben gekust. Er zijn ook mensen die menen ontvoerd te zijn door buitenaardse wezens en in hun ruimteschip seksueel onderzocht. Is het niet vreemd dat die buitenaardse wezens vooral geïnteresseerd waren in onze reproductieve organen? 'Deze mensen doen geen kwaad. Ze dagen ET niet voor de rechter op basis van hun hervonden herinneringen, hoewel hun kinderen er wel onder kunnen lijden. Maar mensen die op basis van valse herinneringen hun omgeving beschuldigen van misdaden, berokkenen anderen wel veel schade en leed. Franklin bijvoorbeeld, zat vijf jaar ten onrechte in de gevangenis.'

Tegen de stroom en geregeld verguisd door feministen die haar standpunt voelen als een dolkstoot in de rug van misbruikte vrouwen, volhardt Loftus. 'Seksueel misbruik is verschrikkelijk en moet worden bestraft, maar wel op basis van terechte claims. Deze vrouwen zijn het slachtoffer geworden van therapeuten die niet alert zijn op de mogelijkheid van het planten van valse herinneringen. Die zijn verantwoordelijk voor het verwoesten van levens en schaden ook hun cliënten doordat ze hen afhouden van een oplossing voor hun problemen. Bovendien brengen ze de psychotherapeuten in diskrediet.' 

Inmiddels zijn in de verenigde Staten therapeuten voor de rechter gebracht als bleek dat de herinneringen van hun cliënt vals waren en de therapeut onzorgvuldig had gehandeld. Rechters hebben al schadeclaims tot meer dan tien miljoen dollar toegewezen.

Of ooit met zekerheid de echtheid van een herinnering kan worden vastgesteld, betwijfelt Loftus. 'Er wordt wel onderzoek gedaan met neuro-imaging om te zien of bepaalde hersendelen anders actief zijn bij het oproepen van echte of van valse herinneringen.. Met eenvoudige woordenlijstjes die als test daarvoor dienen, zijn de resultaten onduidelijk. Het is onwaarschijnlijk dat er eenduidige resultaten komen als het gaat om complexe herinneringen als seksueel misbruik.' 

Loftus ziet zelfs een massale manipulatie van het geheugen door bepaalde reclamefilmpjes 'Reclame die appelleert aan gevoelens uit onze jeugd, kunnen valse herinneringen creëren. Bijvoorbeeld hoe leuk het was toen je als kind in Disneyland de hand schudde van Mickey Mouse. Sommigen herinneren zich daardoor ten onrechte dat ze dat meemaakte. Ook kunnen wij een op de vijf proefpersonen zich laten herinneren dat ze in Disneyland Bugs Bunny een hand gaven, terwijl dat een figuur is van concurrent Warner Bros.'

Maarten Evenblij

 

 

 

'Ik weet nog dat ik als baby...'

 

Hoe oud is je eerste herinnering? Sommige mensen beweren dat ze zich gebeurtenissen kunnen herinneren uit hun eerste levensjaar. Wetenschappers van de Harvard-universiteit hebben echter ontdekt dat het deel van de hersens dat met het langetermijn geheugen te maken heeft, pas in het tweede levensjaar volledig rijpt.

'Aan het onderzoek, dat is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, deden twaalf baby's mee in drie leeftijdsgroepen: negen maanden, zeventien maanden en vierentwintig maanden.

'Onderzoeker Conor Liston zocht de baby's thuis op en deed ze eenvoudige handelingen voor. Zo zette hij bijvoorbeeld een steen en een poppetje in een speelgoedauto en liet de auto rijden. Hij herhaalde de handeling diverse malen en beschreef deze in een compacte zin.

'Vier maanden later zocht Liston de baby's opnieuw op. Hij liet de voorwerpen zien waarmee het experiment was uitgevoerd en herhaalde de compacte zin die bij de opdrachten hoorde. Van de oudere baby's, die inmiddels 21 en 28 maanden oud waren, voerde negentig procent minimaal één van de taken probleemloos uit.

'De jongste baby's, die dertien maanden waren, reageerden niet anders op de voorwerpen dan evenoude baby's die de voorwerpen nog nooit hadden gezien. Ze bleken niet in staat zich de opdrachten te herinneren en konden ze niet uitvoeren.

'Volgens Liston bewijst dit dat pas wanneer een baby tussen de negen en zeventien maanden is, neuronen in de pre-frontale cortex een verbinding maken met andere delen van de hersenen. Ook wordt in deze periode een ander deel van de hersenen, de hippocampus, volledig functioneel.

'De bevindingen van Liston onderschrijven eerdere onderzoeken, die aantonen dat kinderen pas na negen maanden blijvende herinneringen aanmaken. Zo begint een baby rond de negende maand moeite te krijgen met het afscheid nemen van zijn ouders. Het missen van de ouders als ze er niet zijn, zou dan het bewijs zijn dat het kind zich zijn ouders kan herinneren.